Agregat od recikliranog betona

article

 

Ljudske aktivnosti u sve većoj meri predstavljaju opasnost za životnu sredinu ali i za svetsku ekonomiju. Procenjuje se da bi troškovi sanacije posledica ekoloških katastrofa mogli dostići 20% svetskog BDP-a 2050. godine.

Od svih ljudskih aktivnosti građevinska industrija ima jedan od najvećih uticaja na životnu sredinu – odgovorna je za godišnju potrošnju 40% proizvedenog kamena i agregata, 25% drvenih proizvoda, 40% energije i 16% vode na globalnom nivou. U tačnim brojkama to iznosi 11 milijardi tona agregata i 3.6 milijardi tona cementa godišnje. S jedne strane, potražnja građevinske industrije za agregatom često dovodi do nekontrolisane eksploatacije rečnog agregata iz vodotokova. S druge strane, upotreba agregata  od drobljenog kamena dovodi do povećanih emisija ugljen-dioksida usled tehnoloških procesa potrebnih za njegovu proizvodnju.

Dodatni problem građevinske industrije je sve veća proizvodnja otpada. Samo u EU, godišnje se proizvede 850 miliona tona građevinskog otpada od čega je čak 50% betonski otpad. Tradicionalni način tretiranja ovog otpada je skladištenje na deponijama, ali njihovi kapaciteti su sve manji.

Jedan od načina prevazilaženja ovih problema je recikliranje otpada. Recikliranjem betonskog otpada moguće je proizvesti agregat za nove upotrebe – tzv. agregat od recikliranog betona. Uopšteno posmatrano, njegova proizvodnja započinje praktično pre rušenja samog objekta, uklanjanjem iz njega svih materijala koji se selektuju prema vrsti i ako je moguće, recikliraju. Rušenjem objekta dobija se građevinski otpad koji se sastoji od raznorodnog materijala – betona, čelika, cigle, drveta, gume, plastike, stakla itd. Od ovih materijala, za proizvodnju recikliranog agregata koji se može koristiti za nove betone, od naročitog je značaja otpadni beton i njegovo recikliranje.

Za ovaj proces najviše interesovanja pokazuju zemlje koje imaju problema sa nalazištima prirodnog agregata (npr. Holandija, Belgija, Danska) i zemlje poput Japana gde su kapaciteti deponija procenjeni na još svega nekoliko godina. Podaci ukazuju da se u njima proces recikliranja građevinskog otpada odvija na visokom nivou - Japan 98%, Holandija 90%, Danska 81%, za razliku od zemalja koje su ili prirodno bogate izvorištima agregata ili nemaju problema sa prostornim kapacitetima za formiranje deponija otpadnog betona – Italija 9%, Španija 5%, SAD 20-30%.
 

RECIKLAŽA GRAĐEVINSKOG OTPADA
 

Reciklaža građevinskog otpada obavlja se u mobilnim ili stacionarnim postrojenjima. Nivo obrade otpadnog materijala u mobilnim postrojenjima je niži nego u stacionarnim. U njima se drobljenje obično vrši samo jednom, a kvalitet agregata zavisi od homogenosti otpadnog materijala. Zato se ova postrojenja obično koriste u slučaju rušenja i ponovne izgradnje na istom mestu, kada se očekuje velika količina otpada iste vrste (rušenje i ponovna izgradnja industrijskih objekata, saobraćajnica itd.) odnosno dobijeni agregat se koristi na istom mestu.

Najvažniji deo mobilnih reciklažnih postrojenja, posmatrano sa aspekta kvaliteta izlaznog proizvoda, je drobilica. Drobilice na mašinama su uglavnom čeljusne (engl. jaw crushers) ili udarne drobilice (engl. impact crushers). U čeljusne drobilice se mogu dozirati krupni komadi otpadnog betona (dimenzija do oko 70 cm) pa se zato najčešće koriste kao primarne drobilice, dok se konusne drobilice najčešće koriste u fazi sekundarnog drobljenja sa maksimalnom dimenzijom komada koji se drobi od d= 20 cm. Najbolja raspodela agregata po frakcijama se dobija nakon drobljenja u čeljusnoj drobilici jer poseduju faktor drobljenja (odnos veličine komada na ulazu i izlazu iz drobilice) 4-5, dok je kod konusnih on 2-3. Udarne drobilice se najčešće koriste za dobijanje recikliranog agregata nižeg kvaliteta koji se primenjuje kao zastor za kolovozne konstrukcije i manje su osetljive na materijale koji se ne mogu drobiti kao što je armatura u betonskim konstrukcijama.

 

Mobilna reciklaža građevinskog otpada

 

Za razliku od mobilnih, stacionarna reciklažna postrojenja se projektuju kao centri za recikliranje u blizini gusto naseljenih područja, sa kapacitetom proizvodnje od oko 200.000 tona agregata godišnje. U ovim postrojenjima nivo obrade otpadnog materijala nije ograničen, moguća je strožija kontrola, te se mogu dobiti reciklirani agregati različitog kvaliteta. Takođe, kvalitet finalnog proizvoda ne zavisi od homogenosti otpadnog materijala, pošto se u slučaju izmešanog otpada može izvršiti sortiranje, kako pre tako i u toku samog procesa recikliranja.

 

Stacionarno postrojenje za reciklažu građevinskog otpada


Po procedurama rada, postrojenja za proizvodnju agregata od recikliranog betona se u suštini ne razlikuju puno od postrojenja za proizvodnju drobljenog agregata od prirodnog kamena. Postrojenja se sastoje od različitih tipova drobilica, sita, opreme za transport te sredstava i oruđa za odvajanje raznih primesa i materija od betona koji se drobi. Iako je u svojim podprocesima složena, globalna struktura stacionarnog postrojenja za građevinski otpad relativno je jednostavna. Rezultat procesa reciklaže gradjevinskog otpada je nekoliko proizvoda koji se mogu dalje koristiti, poput agregata, filera, gipsa pa čak i struje, slika 3.

S obzirom da se nakon rušenja objekta na deponiju (reciklažni centar) najčešće dovozi beton koji nije sasvim čist i spreman za drobljenje, moraju da se sprovode i operacije ručnog odvajanja krupnih komada plastike, čelika ili drveta, odvajanje armature magnetom te postupak suve ili vlažne klasifikacije kojima se odvajaju sitni laki materijali (gips, papir, plastika, drvo).
 

EKONOMSKE MERE
 

Jedan od najčešćih razloga za izostanak rasta reciklažne industrije je nepostojanje zakonskih i ekonomskih okvira, kao i mera za stimulisanje ovog sektora. Proizvodnja agregata od recikliranog betona i njegova upotreba je četo dodatno otežana izuzetno niskom cenom prirodnog rečnog agregata.

U tržišno orijentisanoj privredi, pri odabiru vrste agregata za primenu u građevinskoj industriji, dominantan je ekonomski kriterijum. To znači da  je za širu primenu ovog agregata potrebno sniziti njegovu cenu tako da cena betona sa takvim agregatom bude manja od cene betona sa prirodnim agregatom.

U razvijenim zemljama ovo se postiže primenom principa „zagađivač plaća“ prema kom proizvođači otpada i korisnici prirodnih agregata moraju snositi troškove koje njihovo poslovanje izaziva narušavanjem prirodne sredine. Cilj ovog principa je da se oni podstaknu da pronađu ekološki prihvatljivije alternative sa ciljem smanjenja pomenutih troškova.

Rešenje je stvaranje tržišta za materijale dobijene recikliranjem građevinskog otpada, a korist od toga mogu imati:

  • proizvođači građevinskog otpada ukoliko imaju manje troškove odlaganja otpada
  • korisnici agregata ako je reciklirani agregat jeftiniji od prirodnog
  • društvo u celini usled smanjenjog narušavanja prirodne sredine

Kao najefikasnije mere za postizanje ovih ciljeva identifikovane su:

  • naknade za odlaganje otpada na deponije
  • subvencije za proizvodnju recikliranih materijala
  • naknade za ekskavaciju prirodnogagregata

Proizvođači otpada biraju da li otpad odvoze na deponiju ili u reciklažno postrojenje prema tome gde plaćaju manju naknadu. Povećavanjem iznosa naknade za odlaganje otpada na deponije proizvođači otpada bi se češće opredeljivali za reciklažna postrojenja.

Povećanje iznosa ove naknade bi stvorilo višak u budžetu države jer ne bi sav otpad bio odvožen u reciklažna postrojenja (zbog nedovoljnog kapaciteta) već bi određeni deo i dalje bio odlagan na deponije i na njega plaćana uvećana naknada. Ova budžetska sredstva bi mogla biti iskorišćena za primenu subvencija za proizvodnju recikliranih materijala, bez dodatnih troškova po budžet. Uvođenje naknade za ekskavaciju prirodnog agregata bi taj agreagat učinilo skupljim, a samim tim reciklirani privlačnijim.

Recikliranje otpadnog betona predstavlja pokušaje društveno odgovornih preduzeća da pronađu ekološki prihvatljivije rešenje za građevinski otpad nakon rušenja objekata. Nažalost, u većini zemalja i dalje ne postoji sinhronizovana intervencija u privrednom sektoru koja bi za cilj imala zaštitu životne sredine, uštedu energije i korišćenje recikliranih materijala za nove proizvode.

Raspoloživa tehnologija prezentovana u ovom tekstu pruža mogućnost zadovoljenja postojećih potreba za reciklažom betonskog otpada, a njena upotreba zavisiće od sprovođenja opisanih ekonomskih mera.

 

Autor teksta:

Nikola D.Tošić, Mast.inž.građ.
 

 

 

Ostali naslovi

article

Podovi i podne obloge

Podovi i podne obloge su po prirodi svog položaja površine koje treba da istrpe najviše nepovoljnih uticaja. Ovo je osnovni razlog zašto moraju biti izrađene o...

Saznaj više...
article

Automatizacija kapija - Somfy pokreće ži...

Koju kapiju odabrati? Zahvaljujući motorizaciji odnosno automatizaciji kapije, ulazak u kuću je jednostavan i pri lošem vremenu (kiši, snežnim padavinama). Ne morate nikog...

Saznaj više...
article

Eco-friendly brvnara

Ukrajinska kompanija "Ryntovt Design" predstavila je svoj najnoviji stambeni projekat, neobično lepa brvnara koja svojim enterijerom "pozdravlja" prirodu.

Saznaj više...